UE y’a daminɛ ka enkiri sariyaw labɛn ka kɛ kelen ye, walisa k’u janto fɛnw labɔli la jamana wɛrɛw la

Saan caaman kɔnɔ, sariya min tun be Erɔpu jamanaw na ɛnkiri ni dumunifɛn wɛrɛw koo la, o tun tɛ bɛn tugun. Sisan, ɛnkiri dilanbagaw be se ka gwɛlɛyaw ɲɛnabɔ cogo bɛnnin na.

Nka, kemikalifɛnw ka tagama kosɔn sɛbɛw bɔli ɛnkiriw kɔnɔ, n’u be dumunifɛnw nɔgɔninw sɛgɛsɛgɛra ani k’u mara, a ka ɲi fɔlɔ ka sigasigali dɔw ɲɛnabɔ.

Erɔpu jamanaw ka tɔnba ka ɲɛmɔgɔyaso be Birikisɛli, o min ka baara ye ka Erɔpu jamanaw ka sariyaw labɛn ani Erɔpu jamanaw ka sariyasunba ani minisiriw ka tɔnba min be jamana minw ka gɔfɛrɛnamanw lɔyɔrɔ fa, olu lo sɔnna o ma. Komite y’a yira ko a be sariya kuraw labɛnna dumunifɛnw koo la, k’a laɲini siɲɛ fɔlɔ la ka saan 2018 ka sariyaw bɛn ɲɔgɔn ma.dumunifɛnw maraliɛnkiri minw be kɛ UE jamanaw fɛ.

Alemaɲi ka sɛbɛw bɔli ɛnkiri sariyaw

Alemaɲi ka gofɛrɛnɛman ye sariya kura bɔ min ɲɛsinna dumunifɛnw sɛbɛri ma, o kɔmite tugura o kɔ. Komisiyɔn ni UE jamana wɛrɛw y’o sɛbɛ sɛgɛsɛgɛ. O baara min kofɔra sanfɛ, o kɛra ni saan fila-kɛcogo ye. Ka kɛɲɛ n’o fɛɛrɛ ye, a ka kan ka jamana bɛɛ ka fɛɛrɛ kuraw sɛgɛsɛgɛ UE kɔnɔ walisa k’a lɔn n’u be bɛn ni UE ka sariyaw ye ani n’u tɛ tɔɔrɔ lase UE ka sugu kelen ma.

Jamana 8 ɲɔgɔn lo y’u ka haminankow yira Alemaɲi ka sariya koo la, kɛrɛnkɛrɛnniya la, sabu o sariya ye jamana ka sariya caaman sigi sen kan ɛnkiri ni varni min be kɛ ka dumunifɛnw mara, o min bena UE kɔnɔnakow tiɲɛ.

Saan seegi tɛmɛninw na, Siwisijamana ye jamana ka sariya min bɔ, o dɔrɔn lo ye dansigi kɛrɛnkɛrɛnninw sigi sɛbɛw bɔli nɛgɛw yɛlɛmani koo la dumunifɛnw kɔnɔ. Ani, o jamana yɛrɛ tɛ UE kɔnɔ. Hali ni sariya nin ye waajibi ye Siwisi jamana dɔrɔn lo la, u y’a daminɛ ka baara kɛ Erɔpu jamana bɛɛ la i n’a fɔ sariya min be kɛ mɔgɔ yɛrɛ sago la.

Duniɲa kɔnɔ dumunifɛnw suguw tigiw y’a ye ko yɛlɛmani dancɛ kɛrɛnkɛrɛnninw (i n’a fɔ, fɛɛn minw ma sɛgɛsɛgɛ) sariya nafamanw kɔnɔ, u be se ka kɛ ka dumunifɛnw ladon dɔrɔn ni dumunifɛnw lɔnni dan min ye 0,01 ug/kg ye, o ma kɛ i n’a fɔ a be tagama ka taga dumunifɛnw na.

Sisan, sariyaw ka gwɛlɛya be bonya ka taga n’u be kɔrɔsili fɛɛrɛw gwɛlɛyara. Ɲɛyirali fɛ, fɛɛn minw be se ka kansɛri bila mɔgɔ la, minw be mɔgɔ farikolo yɛlɛma ani minw be se ka denmisɛnw wolo (CMR) ani u be kɛ ka dumunifɛnw sɛbɛri kɛ ni ɛnkiriw ye.

UE jamanaw ka dɛmɛ fɛ, Erɔpu jamanaw ka tɔnba banna o kuma na min b’a fɔ ko UE ka kan ka dan sigi dumunifɛnw ladonni nɛgɛw la ani ka sariya wɛrɛw ta minw ɲɛsinna nɛgɛw ma-. Enkiri baarakɛyɔrɔ bɛɛ tun b’a ɲinina ka Suwisi jamana ka sariyaw yɛlɛma ni UE ka sariyaw ye.

Komisiyɔn b’a miiri ko UE ka sariya min be yen sisan ka ɲɛsin dumunifɛnw ma minw be kɛ ni pilasitiki ye ani sariya wɛrɛ min be kuma dumunifɛnw dilancogo ɲumanw koo la (GMP), o be se ka kɛ hali ni sariya fila nunu tɛ fɛɛrɛ si latigɛ min ɲɛsinna ɛnkiri ma.

O kama, Erɔpu jamanaw ka tɔnba be to ka jijalibaw kɛ walisa ka sariyaw sigi ɛnkiri baara la. O sababu ye ko Alemaɲi ka sɛbɛnw bɔli sariya tɛna kɛ jamana sariya dɔrɔn ye, nka n’a donna baara la, a bena kɛ pan-Erɔpu sariya wɛrɛ ye ani a bena ɲɔgɔn dan ni Suwisi sariyaw ye.

Erɔpu jamanaw ka sariyasunba ye latigɛli dɔ ta saan tɛmɛnin na, min b’a yira ko Erɔpu jamanaw ka tɔnba “ka kan ka fɛɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnninw labɛn fɔlɔ, minw ɲɛsinna sɛbɛnw ni papiyew, varniw ni faniw, nɛgɛw ni nɛgɛw, sɛbɛnw sɛbɛnw ni nɔrɔnanw ma» dumunifɛnw kan.

Erɔpu jamanaw ka sariyasunba y’a ɲini ka sinsin dumunifɛnw kan, minw ka farati ka bon ka taga yɔrɔ wɛrɛ, a ka kɛ yɔrɔ wɛrɛ la walima cogo wɛrɛ la, dumunifɛnw minw kɔnɔ jii n’u tulu ka ca, ani dumunifɛnw minw be ɲɔgɔn sɔrɔ dumunifɛnw na wagatijan kɔnɔ.

Ka fara sɛbɛw bɔli baara kan, baarakɛyɔrɔ wɛrɛ minw be sɛbɛw ladon, olu fana be hami sabu UE tɛ sariya kɛrɛnkɛrɛnninw ni sariyaw labɛn ka ɲɛ.

Martin Kaner, Erɔpu jamanaw ka tɔnba min be sɛbɛw bɔ, o ɲɛmɔgɔba y’a fɔ ko: “Komite y’a fɔ ko a ka ɲi ka yɛlɛmani don. An tun b’a fɛ tuma bɛɛ ka bɛn ni sariyaw ye.